Kritiek: Geven van en omgaan met

Voor een webdesigner is het van groot belang dat je kunt incasseren en om kunt gaan met kritiek. Maar ook leveren van kritiek op het werk van een ander zou iedereen die zich bezighoudt met webdesign en web usablitity moeten beheersen. Afgelopen week heb ik, zoals eerder gemeld, mijn nieuwe website online gezet. Ik ben me er van bewust dat ik niet de wijsheid in pacht heb en dat smaken verschillen, dus ik dacht: laat ik de site eens aan een kritische, onafhankelijk blik onderwerpen van mede-internetvakgenoten (van SEO experts tot aan usability goeroes). Dus ik heb op een forum mij kwetsbaar opgesteld en openlijk om kritiek op mijn site gevraagd.

En wat gebeurt er? Ik krijg inderdaad kritiek. Ik had met zo voorgenomen om hier als een professional op te reageren (zie ook How To Respond Effectively To Design Criticism). En nu betrap ik me er op dat het me toch niet lekker zit. Kritiek op zich kan ik best hebben, maar toch jeukt het. Waar ligt dit nu aan? Ik kom na een nachtje slapen tot de conclusie dat het pijnpunt in de manier van kritiek leveren zit. Maar hoe moet ik hier op reageren?

Er zijn genoeg mensen die wel weten hoe iets beter kan en zou moeten, maar niet weten hoe ze de boodschap moeten brengen. Hierdoor gaat het goed bedoelde commentaar grotendeels verloren in de ergernis bij de ontvanger. Dat is erg jammer. En ook onnodig.
Ik heb ooit eens een boek gelezen van Marshall Goldsmith, ‘Tot hier en nu verder’, dat ik erg de moeite waard vind en graag als referentie gebruik. Hierin staan enkele gedragingen die we allemaal in meer of mindere mate bezitten en waarvan de nekharen bij anderen recht overeind gaan staan Ze zijn heel herkenbaar, en ik lijd er zelf ook aan (zoals ‘antwoorden met nee, maar of echter’, of ‘ons verontschuldigen’). Ook bij het leveren van feedback blijken deze punten van toepassing te zijn.

Laat ik er een paar uit pikken en aan de hand van mijn net geschetste ‘waargebeurde’ situatie laten zien wat de uitwerking hiervan op mijn was. Dikgedrukt staan de ergernissen of ‘misdragingen’ zoals Goldsmith deze heeft beschreven.

Een greep uit de ‘opbouwende’ kritiek die ik naar aanleiding van mijn vraag op het forum heb gekregen:
“Eerlijk? Dat zou ik niet bij je doen.”

Mijn eerste reactie: Waarom niet? Daar vraag ik toch om?
Mijn tweede reactie: Waarom doe je het dan toch?

De schrijver gaat namelijk vervolgens wel een heel betoog houden wat er allemaal niet deugt. Prima natuurlijk, daar kan ik tenminste wat mee. Maar wat heeft de eerste opmerking dan voor waarde, behalve dat de schrijver bij mij meteen een erg negatief gevoel oproept? De vervelende reactie voegt niks toe en had de schrijver beter achterwege kunnen laten.

Eigenlijk zijn in deze korte zin verschillende eigenschappen samengevoegd:
Dit is volgens mij een duidelijk voorbeeld van vernietigend commentaar leveren: de onnodige sarcastische en valse opmerkingen waarmee we denken scherp en gevat over te komen.
Maar ook van altijd willen winnen: Eerst even melden hoe erg het er wel niet aan toe is, om jezelf alvast even wat hoger neer te zetten dan de ander.
En tenslotte natuurlijk ook het aloude negativiteit of ‘ik zal je wel even uitleggen waarom dat niet werkt’ principe.

Vervolgens maakt de schrijver me helemaal onrustig:
“En nog zoveel meer.”

Wat dan? Ik zou graag willen wat nog zoveel meer betekent. Dit is een staaltje van achterhouden van informatie, oftewel geen informatie delen om anderen te slim af te zijn. Waarom niet specifiek benoemen wat je bedoelt. Hier kun je als ontwerper eigenlijk niks mee. Daarnaast is zo’n opmerking plaatsen erg makkelijk, je komt even langs, roept iets en je laat de achterblijvers in vertwijfeling achter: Wat is er nog meer dan? Wat bedoelt ie?

Vervolgens ontspint zich een discussie op het forum en meent dezelfde schrijver ook nog weer iemand anders de les te moeten lezen die een eerlijke en goedbedoelde reactie achterlaat op mijn vraag. Hij reageert dus op een reactie van een ander. Een discussie binnen een discussie. Dat snap ik niet, ik zie dat als een geval van te veel waarde toevoegen, de overweldigende behoefte om in elke discussie jouw duit in het zakje te doen.

In mijn ogen is opbouwende kritiek leveren is iets anders dan oordelen, oftewel de behoefte om anderen de maat te nemen en onze normen aan hen op te leggen. Met opbouwende kritiek kun je jezelf verbeteren, als het goed is worden verbeterpunten aangedragen, maar een oordeel is slechts een oordeel. Ik snap dat niet iedereen hetzelfde denkt als ik, maar soms lijkt het wel of dat niet wederzijds is.

De manier van kritiek leveren is naar mijn mening erg belangrijk. Kritiek kan demotiveren of stimuleren, afhankelijk van de verpakking en achterliggende gedachte. Hoe een mening ervaren wordt zit hem in kleine dingen. Waarom kan ik van de een de kritiek wel hebben en de ander niet? Dat zit hem in de wijze van communiceren: bijvoorbeeld: de eerste zegt ‘ik vind’, de tweede zegt ‘je moet’. De eerste laat duidelijk zien dat deze het ook maar een mening vind, de tweede is van zich zelf overtuigd en meent de ander de maat te moeten nemen. ‘Je moet, of je hebt’. Waarom niet: ‘ik vind dat je’, of ‘ik denk dat je’? Dat komt naar mijn mening prettiger over en laat meer ruimte voor het uitwisselen en beargumenteren van meningen.

Daarnaast is vaag taalgebruik ook iets waar ik niet zoveel mee kan. Woorden als “een vrij hoog percentage” of “een significant deel” zijn zo vaag. Wat versta je onder een vrij hoog percentage of een significant deel? Wat kan ik doen om deze percentages of significante delen te verhogen of juist verminderen?

Ik denk dat wij als gebruikers en ontwerpers van het web dan ook moeten leren hoe we kritiek kunnen leveren. Ik heb daar een leuk artikel over gelezen: Web Design Criticism – A Howto. In het kort komt het hier op neer:

  1. Schrijf je eerste reactie op, en kijk dan verder
  2. Leer je mening zorgvuldig te geven en zorg ervoor dat je nogmaals om je mening wordt gevraagd
  3. Wees specifiek en geef tips indien mogelijk
  4. Neem altijd de context mee en de doelgroep in je mening
  5. De belangrijkste indicator voor succes van een UI is de mate waarin deze voldoet aan de verwachtingen
  6. Subjectiviteit is prima, mits deze wordt benoemd en zorgvuldig gecommuniceerd
  7. Negeer de inhoud niet, oordeel niet alleen over de ‘oppervlakte’
  8. Bestudeer de principes voor het beoordelen van design, en leer de taal van feedback

Het gaat te ver om de punten tot in detail uit werken, deze zijn tenslotte al beschreven in het complete artikel wat erg interessent en leuk is om te lezen.

Achteraf kun je stellen dat ik ook niet de juiste vragen heb gesteld. Ik heb zonder context een vraag gesteld, daar had ik beter over na moeten denken. Een goede les voor de toekomst. Ik kom dus tot conclusie dat de manier van reageren deels aan mijn vraagstelling ligt, maar waarschijnlijk had een andere vraagstelling in dit geval niet veel uitgemaakt. Dus hoe hier nu mee om te gaan? Ik heb er voor gekozen om er een nachtje over te slapen, de goede punten er uit te pikken en, voor mij persoonlijk belangrijk, te verwerken in een blogitem. Daarnaast moet ik er voor waken om kritiek teveel aan te trekken, het is nuttig om kritiek te krijgen maar het moet je niet frustreren of lam slaan.

Hopelijk hebben jullie hier wat aan, ik ben in elk geval blij dat ik mensen zover heb gekregen om naar mijn site te kijken en er een mening over te geven. Ongeacht de wijze waarop de boodschap wordt gebracht sta ik open voor alle opmerkingen en waardeer het erg als mensen uberhaupt de tijd en moeite nemen om mij van commentaar te voorzien. Met de kritiekpunten ga ik zeker aan de slag en neem de adviezen ter harte. Ik zal ook zeker niet schromen om een volgende keer weer via een website feedback te vragen, aangezien ik op deze manier weliswaar harde maar wel eerlijke kritiek krijg die ik niet van vrienden en bekenden zou krijgen. Dat is voor mij absoluut een meerwaarde.

Ik ben echter ook van mening dat webdesign bij uitstek geen wetenschap is. Uiteraard zijn er veel regels en wetmatigheden die gelden, en waar aan je je eigenlijk aan zou moeten houden. Maar als we allemaal in de pas blijven lopen vernieuwt het web zich ook niet meer, en krijgen we eenheidsworst voorgeschoteld. De spanning verdwijnt dan helemaal. Maar goed, dat is wellicht stof voor een nieuw blogitem….

In elk geval ben ik nog steeds benieuwd naar jullie mening!

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *